Halverwege de twee poorten: verslag van bijeenkomst 11 september 2013

Onderdeel van het programma 'Van Poort tot Poort'

De belangstelling voor de door ABC Architectuurcentrum Haarlem en ARCAM georganiseerde bijeenkomst ‘Halverwege de twee Poorten’ in Halfweg was overweldigend. Het gezelschap werd op de 12^e etage van de Suikersilo West Sugar City aan de Haarlemmerstraatweg verwelkomd door ABC-directeur Gabriël Verheggen, tegen de achtergrond van het fenomenale uitzicht vanuit de Suikersilo West.

Volgens Luigi Prins van Cobraspen Vastgoed is het ronde kantoorgebouw uniek. Prins vertelt met trots dat de suikersilo’s, die lang geleden verrezen op het terrein van de in 1990 gesloten suikerfabriek, in 2011 de nationale industrieprijs voor duurzaamheid in de wacht sleepte. Het project dong ook mee naar de mondiale editie van deze prijs, waar het tweede werd achter een project in Taiwan. Het effect van de verlichte ramen in de suikersilo’s blijkt telkens weer verrassend. Zo zullen tijdens een event van Pink Ribbon de ruitvormige ruiten rose oplichten, bij evenementen waarbij het oranjegevoel oplaait, zullen ze oranje stralen, waarmee Cobraspen anticipeert op evenementen die in de nabijheid van Sugar City plaatsvinden.

Prins schetste de stand van zaken rond de planontwikkeling op en rond het voormalige suikerfabriekterrein. Er komt een outlet voor de duurdere merken op het gebied van mode en lifestyle (Prada, Gucci e.a., opening naar verwachting in 2016) en daarnaast een supermarkt van Dirk van de Broek, parkeerfaciliteiten voor zo’n 1200 auto’s, een casino en een hotel. De plannen voor een bioscoop zijn van de baan. 
 

De oude suikerfabriek zelf, één brok cultuurhistorisch erfgoed met een eigen DNA, is (zoals is gebleken) het ideale decor voor bijvoorbeeld spectaculaire shows. Volvo bracht recent al haar materieel vanuit Zweden over naar de oude suikerfabriek voor zo'n show. Een grote modeshow of andere productpresentatie in de inmiddels van asbest ontdane fabriek met prachtige kookketels, tanks en alleen een nieuwe vloer, behoren tot de mogelijkheden. Zo’n roestige fabriek, een krachtig landmark, roept gevoelens van nostalgie op en draagt verder bij aan een mooie ambiance. Kleinschalige bedrijven opereren nu al in de suikersilo’s in hun duurzame, groene omgeving. Luigi Prins ziet kansen om op de verdiepingen van de 2000m2 grote fabriekshal een soort tuinkassen te situeren ten bate van beurzen, horeca, kunstgaleries, congressen, events, meetings - noem het maar op. Zelfs een smederij met als contrasterend bedrijf een champagnebar moet mogelijk zijn. Er komt een echt Suikercafé met veel relikwieën uit de suikerindustrie, HANKS geheten en een vertrekpunt voor een rondvaartboot die de unieke ringvaart van de Haarlemmermeer bevaart. Prins verwacht in de toekomst 7 miljoen bezoekers op jaarbasis. Verkeerstechnisch is dat mogelijk qua openbaar vervoer zeker nu onlangs het NS station Halfweg/Zwanenburg is gerealiseerd. Wonen op het voormalige suikerfabriekterrein lijkt nog ver weg maar de tijd zal leren, wat er bij Sugar City allemaal mogelijk zal zijn.

 

Vanwege de grote toeloop was voor het tweede deel van de bijeenkomst, die oorspronkelijk in het gemeentehuis van Haarlemmerliede /Spaarnwoude was voorzien, inmiddels uitgewerken naar een van de fabriekshallen van de voormalige suikerfabriek. Daar gaf Pieter Heiliegers burgemeester van Haarlemmerliede en Spaarnwoude een inleiding over ontwikkelscenario's voor zijn gemeente en de invloed daarop van de ontwikkelingen op de as Haarlem-Amsterdam, daarbij inbegrepen de invloed van ontwikkelingen op en rond Schiphol en in de Amsterdamse Haven. De gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude ligt centraal in de metropoolregio Amsterdam en is ook strategisch gelegen langs de twee economische assen die bedrijven in de IJmond, Zaanstreek, Amsterdam, Almere en Aalsmeer met elkaar verbinden. Het gebied is op die manier economisch, ruimtelijk én recreatief waardevol voor de hele metropoolregio. 
 

De tweede inleiding werd verzorgd door Ed Buys. Hij gaf aan dat de grote recreatiegebieden (waaronder Spaarnwoude en 't Twiske), zoals die vanaf de jaren zestig onder leiding van de rijksoverheid zijn bestemd en ingericht, toe zijn aan een groot onderhoud. Ook Recreatiegebied Spaarnwoude voldoet niet meer aan de eisen van de hedendaagse recreant. Er is echter geen geld voor grootscheepse herontwikkeling. Sterker nog, er wordt sterk bezuinigd op beheer en onderhoud.

Om de exploitatie rond te krijgen moet het aantal bezoekers omhoog en om dat te bewerkstelligen moet het gebied beter worden ontsloten onder andere door een betere aanduiding van de entrees en de verbindingen met de stations Haarlem Spaarnwoude, Halfweg/Zwanenburg en sinds eind 2012 Station Halfweg/Zwanenburg . Met de opening van deze nieuwe spoorweghalte is de toegankelijkheid van het gebied aanzienlijk verbeterd. Echter, voor mensen die op het station aankomen is lang niet altijd duidelijk dat achter de bomenmuur een geweldig recreatiegebied verscholen ligt. Hij stelt voor om daarin openingen/inkijken te maken, zodat al vanaf het perron het gebied erachter zichtbaar is.

Een rendabele exploitatie is noodzakelijk voor het op lange termijn behouden van de natuur en cultuurhistorische rijkdommen in het gebied. Daarom moeten ondernemers die aan recreatie- en horecaontwikkeling doen beter worden gefaciliteerd en moet het vergunningenbeleid voor grootschalige evenementen en festivals worden vereenvoudigd.

 

Tijdens het gesprek met de zaal bleek dat bij de planvorming rond Sugar City de meerwaarde van de nabijheid van het recreatiegebied Spaarnwoude (nog) niet is meegenomen. Een deel van de verwachte bezoekersstromen aan de voorzieningen, die in Sugar City zijn gepland, kan een bezoek aan bijvoorbeeld de outlet ook combineren met activiteiten in Spaarnwoude. Is de nabijheid van recreatiegebied Spaarnwoude ook van invloed op het vestigingsklimaat voor bedrijven? En wordt dat voldoende uitgedragen? Ja, is het antwoord op de eerste vraag, 'kan beter' het antwoord op de tweede.

Een prangende kwestie blijkt verder het eventuele uitgraven van een deel van de Houtrakpolder (onderdeel van recreatiegebied Spaarnwoude) ten behoeve van uitbreiding van de Amsterdamse Haven. Er wordt getwijfeld aan de noodzaak ervan en ook of de geopperde alternatieven voldoende serieus worden meegenomen. 

ARCAM/Astrid Toorop/foto's Anouk de Wit